Ενδοσκοπική μελέτη κατάποσης

ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ (FEES)

ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΤΟΜΑΤΟΦΑΡΥΓΓΙΚΗ ΔΥΣΦΑΓΙΑ

 

Ελευθεράκης Αθανάσιος

Ωτορινολαρυγγολόγος

Χειρουργός κεφαλής-τραχήλου

 

Διαταραχές της κατάποσης μπορεί να παρουσιαστούν ως συνέπεια πολλών παθήσεων σε άτομα κάθε ηλικίας από νεογνά έως ηλικιωμένους ασθενείς.

Αίτια:

  • Συγγενείς παθήσεις
  • Φλεγμονές
  • Καλοήθεις και κακοήθεις όγκοι
  • Ακτινοθεραπεία κεφαλής και τραχήλου
  • Παθήσεις του νευρικού συστήματος:
  1. Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
  2. Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις
  3. Εγκεφαλική παράλυση
  4. Νόσος Parkinson
  5. Σκλήρυνση κατά πλάκας
  • Νευρομυϊκές παθήσεις:
  1. Πολυμυοσίτις
  2. Μυασθένεια Gravis
  3. Μυϊκές δυστροφίες
  4. Νόσος κινητικού νευρώνα (ALS)
  • Χειρουργικές επεμβάσεις (ΩΡΛ, ΝΡΧ, ΘΡΧ)
  • Τραυματισμοί

 

Οι ασθενείς μπορεί να έχουν κατά περίπτωση:

  • Ακριβή αίσθηση των διαταραχών της κατάποσης (μπορούν να τις περιγράψουν) ή
  • Μη συναίσθηση τους και να τις αγνοούν (ασθενείς με σιωπηλές εισροφήσεις ή συνειδησιακό - γνωσιακό έλλειμμα)

 

Η θεραπευτική αντιμετώπιση είναι σύνθετη και αποσκοπεί σε:

  • Αντιμετώπιση της πάθησης που οδήγησε σε δυσφαγία
  • Θεραπευτική παρέμβαση για την αντιμετώπιση αυτής καθαυτής της δυσφαγίας

 

Η Ενδοσκοπική Μελέτη Κατάποσης περιλαμβάνει:

  • Τον ενδοσκοπικό έλεγχο των δομών και λειτουργιών του ανώτερου αναπνευστικού και πεπτικού συστήματος
  • Την ενδοσκόπηση κατά την κατάποση χρωματισμένων τροφών ποικίλης σύστασης (υγρά, κρεμμώδη, στερεά) (εικόνα 1)
  • Την εφαρμογή χειρισμών κατάποσης (η θεραπευτική αποτελεσματικότητα των χειρισμών και η δυνατότητα εκτέλεσής τους από τον ασθενή αξιολογείται άμεσα)

 

Ο εξοπλισμός που απαιτείται είναι το λεπτό εύκαμπτο λαρυγγοσκόπιο και μια φορητή πηγή ψυχρού φωτισμού. Προαιρετικά μπορεί το λαρυγγοσκόπιο να συνδεθεί σε καταγραφικό σύστημα και οθόνη (εικόνα 2).

 

Επισημαίνεται ότι η αντιμετώπιση των διαταραχών της κατάποσης είναι αντικείμενο ομαδικής παρέμβασης. Στην ομάδα αυτή ανήκουν (εικόνες 1-9):

  • Ο Θεράπων Ιατρός που αντιμετωπίζει την υποκείμενη νόσο
  • Ο Ωτορινολαρυγγολόγος
  • Ο Φυσίατρος
  • Ο Λογοθεραπευτής
  • Ιατροί και άλλοι επαγγελματίες υγείας σε κέντρα αποκατάστασης (ψυχίατρος, διαιτολόγος, νοσηλευτές, φυσικοθεραπευτές)
  • Οι οικείοι του
  • Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΑΣΘΕΝΗΣ

 

Η θεραπευτική στρατηγική περιλαμβάνει παρεμβάσεις:

  • Εξατομικευμένες
  • Τροποποιούμενες (καθώς εξελίσσονται οι δυνατότητες κατάποσης του ασθενούς)

 

Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της ενδοσκοπικής μελέτης κατάποσης:

 

  • Πλεονεκτήματα:
  1. Δεν χρειάζεται πολύπλοκος και ιδιαίτερα ακριβός εξοπλισμός
  2. Απουσία ακτινοβολίας
  3. Μπορεί να επαναληφθεί εύκολα και όσο συχνά απαιτείται
  4. Δεν απαιτεί μετακίνηση του ασθενούς (μπορεί να γίνει επί κλίνης, στη ΜΕΘ, σε κέντρα αποκατάστασης, κατ΄ οίκον)
  5. Καλύτερη ανατομική και νευρολογική εκτίμηση σε σχέση με τις άλλες μεθόδους (πχ VFSS βιντεοακτινοσκοπική)
  6. Ελέγχονται άμεσα τα αποτελέσματα των θεραπευτικών χειρισμών
  7. Σχετικά χαμηλού κόστους

 

  • Μειονεκτήματα:
  1. Δεν ελέγχεται ολοκληρωτικά η φαρυγγική φάση (στιγμιαίο κενό όρασης) καθώς η μαλακή υπερώα, η βάση της γλώσσας και τα τοιχώματα του φάρυγγα συγκλείνουν, αλλά η συνολική ικανότητα κατάποσης και ο βαθμός ασφάλειας (ουσιαστικής σημασίας)
  2. Δεν ελέγχεται η οισοφαγική φάση
  3. Δεν διδάσκεται ως ρουτίνα ούτε στους Ωτορινολαρυγγολόγους ούτε στους Λογοθεραπευτές
  4. Μπορεί να μην την ανέχεται ο ασθενής (εξαιρετικά σπάνια)
  5. Επιπλοκές πχ επίσταξη, λαρυγγόσπασμος, έμετος (επίσης σπανιότατες ειδικά από εξειδικευμένους και έμπειρους εξεταστές)
Рисунок 1. Состав пережеванной пищи
Рисунок 2. Оборудование для эндоскопического исследования глотания
Рисунки 1-9. Группа при проведении обследования